Laatste films

Het nieuwe Shilling roer voor de Y8122.

{videobox}OpzRKDqafww||box=1, lightbox=1{/videobox}


 

 

 

 

Y-links 1999 - 1

 

Van de voorzitter

Voor u ligt het tweede nummer van ons blad de " Y ". De eerste in het jaar 1999. Een jaar dat voor de werkgroep een belangrijk jaar moet gaan worden. Allereerst de wijziging van werkgroep Y8122 naar Stichting Y8122. De statuten en het aansluitings kontrakt zijn zo goed als klaar en als u dit leest aan de leden van de werkgroep, ter goedkeuring voorgelegd. Afhankelijk van de goedkeuring door de leden zal dit dan retour gaan naar de Stichting N.M en verder afgehandeld worden.


Zoals de regelmatige bezoeker en de leden van de werkgroep hebben gezien zijn de dekopbouw met de kantelbare schoorsteen geheel gereed gekomen. Een mooi stuk vakmanschap. Er is gebruik gemaakt van delen van de oude pijp en er is een nieuw gedeelte onder gebouwd. En dit alles op de originele wijze met gebruik van de oude tekeningen.


Het volgende deel dat op stapel staat is de stuurhut. Hiervan is tijdens de demontage werkzaamheden niets meer van bewaard gebleven. Zeer spijtig, maar een gegeven waar wij het nu mee moeten doen. Er zijn inmiddels nieuwe tekeningen gemaakt. De tekeningen zijn gebaseerd op oude foto's en het model uit de traditie kamer. De stuurhut zal op onginele wijze weer herbouwd worden. Geklonken dus! De begroting is hiervoor ook gemaakt en getracht zal worden dit middels een deel sponsoring te realiseren, zodat er nog voor de zomer mee kan worden begonnen.


Voor wat betreft de romp is er te melden dat er een advies met materiaalbegroting is. Dit is aangeboden aan de Stichting Nautische Monumenten en aan de directeur Rijkswerf. Nadere gegevens volgen.


Verder is gereed gekomen de stuurmachine, deze moest voorzien worden van nieuwe zijpanelen. Door de verkeerde stand van de kettinggeleide wielen was het noodzakelijk de gehele machine te verbouwen. Een ingrijpende klus die prima geslaagd is. Hij staat, door de inzet van de vrijwilligers, weer te pronken. Momenteel is de restauratie en wijziging van de ankerlier ter hand genomen. Ook dit is een ingrijpende klus die op een historisch verantwoorde wijze zal worden uitgevoerd.

 

Dit jaar is er ook een medegebruiker in het gebouw gekomen. De stichting beheer R.D. 28.
Het heeft wel enige voeten in de aarde gehad een goede plaats voor de vrijwilligers van de Randsdorp vrij te maken van onze spullen, maar met de broodnodige inzet van Fokke en Rienus is dit toch betrekkelijk soepel verlopen. Er is overeenstemming over de huis - en gedragsregels voor de gebruikers. In de praktijk zal er nog wel eens iets voorvallen maar naar mate de tijd vordert zullen die aanloop problemen stoppen.


De verbouwing van het trossenruim van de "Dombo" naar een slaapverblijf is aangevangen en door de inzet van Hans en Chris vordert dit gestaag. Hopelijk hebben wij nog de tijd om de zaak af te ronden voor dat het vaarseizoen op 30 april geopend zal worden. We hebben weer een grote groep vrijwilligers nodig voor de "Dombo" en de p.r. stand. U kunt hiervoor reeds intekenen; de lijst hangt weer aan het bord!!!


Tot slot het vaarprogramma. Het ziet er weer goed uit en het belooft dan ook weer een druk seizoen te worden. Nadere gegevens zullen op tijd op het bord verschijnen.


Voor een ieder geldt: kijk uit naar donateurs, ze kunnen niet gemist worden.


Rest mij na dit schnjven alleen nog u allen een goed restauratie en vaarseizoen toe te wensen en voor de gene die gaan varen met de "Dombo" een veilige trip toegewenst.

R. Witte.

 

 


 

Energie uit stoom

Dat stoom in staat is mechanische arbeid te verrichten is al zeer lange tijd bekend. Zo schreef Leonardo Da Vinci (1452-1519), de uitvinding van een door hem beschreven machine toe aan Archimedes. Natuurwetenschappen, die hebben geleid tot de huidige technieken begonnen in de laatste helft van de 15e eeuw. Toen men tot het inzicht kwam dat praktijk zonder theorie niet mogelijk was. Om Leonardo Da Vinci te citeren; "Iemand die verzot is op de theorie zonder praktijk lijkt op een stuurman die zonder stuur en kompas aan boord gaat. Hij is er nooit zeker van waarheen hij zeilt". Da Vinci was een zeer veelzijdig man en hield zich bezig met kunstschilderen (Mona Lisa), wiskunde, natuurkunde, mechanica, anatomie en fysiologie van mens en dier. Kortom eigenlijk alles wat het weten waard is. Van Da Vinci is een stoommachineschets bekend met als belangrijke componenten, warmtebron, werkzaam medium, water en stoom in een cilinder door een zuiger afgesloten met daarop een last.


Een volgend ontwerp is Newcome (1711) en is het ontwerp van een atmosferische balansstoommachine met een vermogen van 8 pk. Dit ontwerp werd later door James Watt aanzienlijk verbeterd. Hij maakte er een dubbelwerkende machine van en paste een regulateur toe. Een stoommantel om de cilinder verhinderde de nadelige begincondensatie van de stoom bij binnentreden in de cilinder. Het oorspronkelijke werkstuk staat in het "Science museum" te Londen.


De financiële start tot het bouwen van stoommachines met daarbij behorende ketels werd vooral gegeven door de groot industriëlen die er belang bij hadden voor de fabrieken en de mijnen. Bijvoorbeeld: van 1795 tot het jaar 1800 werden er in Engeland 79 machines geïnstalleerd met een totaal vermogen van 1296 pk. De toepassingen vonden plaats bij steenko­lenmijnen, hoogovens, textielfabrieken, koper­ertsgroeven, brouwerijen, etc. Voor scheeps­voortstuwing werd de toepassing van stoomma­chines toch niet voor omstreeks 1784 onderno­men. Het is dan alreeds een eeuw later dan de vroegst bekende toepassing van mechanisch ar­beidsvermogen voor voortstuwing, nl. een voortstuwing bestaande uit een machine en een pomp die voor een soort straalvoortstuwing zorgde. Hierbij werd water door de pomp aangezogen en achteruitgeworpen als een straal met hoge snelheid. De stuwdruk werd door de reac­tiekracht geleverd.

 

Omdat de invoering van stoom naast zeilen niet ongemerkt de oorlogsmachines voorbij ging installeerde men in 1815 een balansmachine in het zeilschip "De Congo". Het schip woog 328 ton, de machine had 80 pk vermogen.

 

Een schip dat ik nog graag naar voren wil bren­gen is de "Great Eastern". Het schip werd gebouwd te Millwall, Engeland. Constructiege­wicht was 12.000 ton en de machine-installatie bestond uit een machine op schroef van 5000 pk en oscillerende machines van 3500 pk voor de raderen. Het schip was zeer robuust en had een dubbele bodem in cellen. Ter vergelijking noem ik hier nog het grootste zeilschip ooit ge­bouwd, de stalen vijfmaster "Preusen", uitge­rust met 6.000 vierkante meter zeildoek, goed vocr meer dan 6.000 pk en een snelheid van 17 knopen, zolang er wind was uiteraard. Wat zal dit een prachtig gezicht zijn geweest onder vol zeil. Maar ja, aan alles komt een eind, zo ook aan dit stukje nostalgie.

 

Het is nog niet zo lang terug dat ik het ene stoomschip na het andere langs Vlissingen richting Antwerpen zag varen. Cp de boulevard zaten dan ook altijd een aantal oudere mannen met hun verrekijker te kijken. Alleen als je de lijn van de kijker volgde bleek dat de vrouwelijke bevolking van het strand meer be­keken werd dan de schepen.

Wat trekt meer???

 

Ik zal er nog even over nadenken waar het vol­gende stukje over moet gaan.

Dolf Overweg

 

 


ANEKDOTE:

Toen ik (Margo) even naar gebouw 41 ging om aan Fokke of Marienus het stukje te laten lezen over de geschiedenis van de "Y" vertelde Marienus het volgende:


Marienus was rond 1940 samen met z'n vader langs het Noord Hollands Kanaal bezig op een stoomheiblok (de lmke Cornelis Kooyman 2). De R5 4 kwam aanvaren en maakte teveel golfslag en werden lot stoppen gedwongen door middel van een rode vlag. De heiers waren witheet, want de laarzen liepen vol water en de trossen konden breken.


De mannen van de RS 4 sloegen volle kracht achteruit en stopten, omdat ze minstens dachten dat ze een kabel kapot hadden gevaren. Vervolgens waren de mannen van de RS 4 witheet.

 

 


 

 

DE ZAANDAMMER STOOMBOOT

De Eer der Stoomboot bezongen.

Wys: De Zon is uit de kimm gerezen.

 

1.

stoomboot-zaandam2-1999-1Ziet daar gints Merkurius komen,

Vliegen door de Baren heen,

Tegenwind kan hem niet hindren.

Hy gaat door de Stoom alleen;

Doch het roer moet hem geleiden.

Tot aan zyn beftemmming Oord,
't Roer beftuurt zijn gang en rigting

En zoo fneldt hy veilig voort.

 

2.
Maar men moet het niet bewonderen.

Wat vermag de Vinding niet,

Waar vind men die zekere fnelheid.

Die men by den Stoomboot ziet;
't Schip hangt af van Wind en Stroomen,

't Hangt ook af van Eb en Vloed,

In de Wind moet het laveren.

Voor de wind gaat alles goed.

 

3.
Door nieuwsgierigheid gedreven,

Gaat elk met den Stoomboot heen,

Om Zaandam eens te bezoeken,

't Is de Stoomboot nu alleen,

Die door zyne Pragt en Luifter

Al het Volkje tot zich haalt,
Voor de Schippers fcheen het Duifter,

Hun verzuim wordt duur betaald.

 

4.
Maar wat Vreugd wat Vergenoegen

Voor de Schippers van het Weer,

't Veer en Stoomboot zyn verenigt,

Stoomboots Adaatfchappy heeft de Eer.

Zy wist een Verband te maken,

Met het beider Stads — Beftuur,

En nu vaart de Schuit en Stoomboot,

Elk op 't vast geftelde Uur.

 

5.

Dat de Stoomboot lang mag varen.

Van het Y en van het Zaan,
Dat een aantal Amftellaren,
Dikwerf heen en weer mag gaan,

Zy en veele Vreemdelingen,
Snellen ras de Voorzaan in,
Geven aan de Zaanbewoners

Zeer veel voordeel en gewin.

 

6.
Ziet maar naar de Kasteleinen,

Ziet hun Lust en Yver aan,
De een zoekt de anderen te overtreffen,

Zoo werkt elk voor zyn beftaan,

Daarom maakt men Nieuwe Stygers,

En fpant men de Tent omhoog,

Anderen maken Zonnenfchermen

't Volk zit uit den Zon en droog.

 

7.
Nu nog verder te bezingen
Wat de Stoomboot niet al doet,

Is ver boven myn vemogen,
Want de Stoomboot doet veel goed

Daarom komt men hem Vertoonen,

Zoo op uithangbord als Spel
Want de Y en Zaanbewoners,

Varen by den Stoomboot wel

 

8.
Ieder moet den Stoomboot pryzen,

Lof der Stoomboot — Maatfchappv,

Dat wy hare Vinding Eeren,
Dat zy nog lang Werkzaam zy,

Zowel hier als aan andre Oorden,

Waar de Stoomboot is in zwang,

Wenfchen wy hun Kiel en Boorden.

't Beste Heil met dit Gezang.

 

stoomboot-zaandam-1999-19.
Zoo! Zoo zingen wy met luifter,

Van deez' Fraai gebouwen Boot,
De Aanvang fcheen zoo droevig Duifter,

Maar nu is zyn Aanzien groot.

Hierdoor moeten wy dan leeren,

Dat men niet te fpoedig zy,

Met Verachten of Vereeren,

Dies tot flot den Wnsch van my.
Bron: http://centrale.home.xs4all.nl/azl/teksten/azl005b.html

 

 


 

 

DOMBO JOURNAAL

Op verzoek van de redactie van ons blad schrijf ik een stukje over het wel en wee van de Y8017, beter bekend als de "Dombo".


Nu we weer volop bezig zijn met de onderhoudswerkzaamheden komen de gebreken hier en daar te voorschijn, zoals de huid onder de kombuisvloer, waar we naar mijn idee maar net op tijd bij waren. Gelukkig dat we luchtgereedschap hebben, dat scheelt een hoop tijd. Ik zal waarschijnlijk wel de enige zijn die blij is met dat gereedschap. Ik weet zeker dat Hans dat ding af en toe vervloekt, want ik rammel steeds meer gaten in de boot. Je zal maar de enige scheepsmaker bij de stichting zijn!! Alhoewel hij aan Chris een goede maat heeft.
dombo-1999-1
De klus onder de kombuisvloer is in ieder geval gedaan. Het ziet er weer prima uit. Om een betere luchtcirculatie achter de beschieting en onder de vloer te krijgen zijn er een aantal ventilatie roosters geplaatst, nl. een paar in de kasten en een aantal in de bodemplaten van de banken. Nu maar hopen dat het droog blijft onder de vloer.


Het volgende karwei is ook een rotklus,' nl, de koelwaterbun achterin. De loszittende delen van de gecementeerde tank hebben we er al uitgehaald. Het is nu zaak dat de kale plekken opnieuw behandeld worden met cement. Dan kan in het voorjaar de tank weer gevuld worden met schoon water, zodat deze weer jaren meekan. Het lijkt me dat de motor beter met zoet water dan met zout water gekoeld wordt. Met je interkoeling heb je altijd schoon koelwater, dus gaat je motor hopelijk langer mee.


De hulpset, de lenspomp en de kachel zien er weer knap uit. De lenspomp is nu aan de beurt om opgeknapt te worden. Met het weer van de laatste tijd zijn dat de klussen die aangepakt moeten warden, want als het straks wel weer mooi weer wordt moet er buiten nog veel gedaan worden.


Het achterverblijf vordert gestaag. Langzaam maar zeker komt er vorm aan de bedstee. Ook dat moet daarna aan de machinekamerkant nog afgewerkt worden. Met andere woorden er ligt nog een berg werk te wachten. Het is voor de toekomstige gebruikers van het achteronder te hopen dat er een "koekoek" opgebouwd mag worden, want anders hebben ze niet zo veel ruimte. (de "koekoek" komt er niet, red.)

potlood-1999-1
Nou, ik hoop dat u allen weer een beetje bij bent, in ieder geval weet u nu dat we niet stil zitten.

Groeten Ton

 

 


 

Geschiedenis van de Y8122

De boot is oorspronkelijk geheel (dus inclusief ketels en stoommachine) op de Rijkswerf vervaardigd, door de Rijkswerf ontworpen en door de Rijkswerf in 1936 in gebruik genomen.


Aanvankelijk werd de Y8122 gedoopt tot "Rijkswerf Sleepdienst 3" en deed in de dertiger jaren samen met het zusterschip RS 4 vooral dienst als communicatie vaartuig tussen de vaste wal en het vliegkamp de Mok op Texel. De RS 3 en de RS 4 waren qua rompbouw gelijk. Tekeningen hiervan gelden daarom voor beide schepen. Identificatie van beide schepen was na de Tweede Wereldoorlog slechts mogelijk door na te gaan hoe elk deze heeft overleeft.


Na 1940 gebruikten de Duitsers de RS 4 als mijnenlegger. Op de boeg kwam een mitrailleur. Op 20 september 1944 keerde zij van het Duitse Leer terug in Den Helder. Tijdens de hongerwinter 1944/1945 werd zij flink kaalgeplukt. Het scheepje lag voor de Duitsers verborgen in de Wieringermeer, in afwachting van betere tijden. De kolenbunkers waren in oktober en november 1944 door onbekenden leeggeplunderd. Vervolgens verdwenen alle smeer- en machineolie, het touwwerk, de sleephaak en later zelfs de complete opslagtanks en smeerapparatuur.


Na de onderwaterzetting van de Wieringermeer op 17 april 1945 sloeg de boot drie dagen later tijdens storm van haar anker en belandde helemaal in Kolhorn. Daarvandaan werd zij na de oorlog naar Den Helder teruggebracht.


De eerste berichten van de RS 3 dateren van de zomer 1945 als de firma Koolman uit Harlingen mededeling doet over de bergingspogingen van de RS 3 of Sleepdienst 3 of marine Transportdienst 3, gestrand (of drooggezet) op de bank voor de kust bij Oudemirdum, de zg. Steile Bank. In juli wordt gemeld dat de werkzaamheden stilliggen wegens vertrek van de werkmeester. In oktober wordt het werk hervat en bij schrijven van 1 december 1945 wordt gemeld dat de berging fl. 15.000,-- zal kosten aan materiaal. De berging slaagt, want uit brieven blijkt dat verdere reparatie nog eens fl. 11.000,-- zal gaan kosten. Hiervoor wordt toestemming verleend. Er loopt ook een "overleveringsverhaal" dat het vaartuig in de nadagen van de oorlog beschoten is geworden en, ter voorkoming van zinken, op een bank is droog-gezet. Bij inspectie blijkt dat in de huid een gat bevind van een granaatinslag, welke gerepareerd is door het te overlappen met een gelaste plaat.


In de vijftiger jaren heeft het vaartuig nog dienst gedaan als sleepboot, o.a. bij het slepen van de schietschijf op het Marsdiep aan de op Zeefront oefenende "Koopvaardijkanonniers".


Vanaf 1951 doet de RS 3 dienst als marine-sleepboot als A 843. Daarna gaat het vaartuig terug naar de Rijkswerf en doet als werfsleepboot dienst onder de letters Y8006.


Aan het eind van de vijftiger jaren werd het vaartuig opgelegd en in 1963 werd de boot gebruikt voor verwarming van stilliggende oorlogsschepen en het schoonspoelen van scheepsvlakken, nadat de 125 pk Compound-stoommachine werd verwijderd. Verder verdwenen de schroefas, de ankers, de lier en een deel van de stuurinrichting. Het gehele voorverblijf werd gesloopt. De lage neerklapbare schoorsteen maakte plaats voor een hoger vast exemplaar. De stuurhut werd dicht gemaakt, de inrichting weggehaald.


Nadat in 1976 werd overgegaan op olie- in plaats van kolenstook verdwenen ook de kolenbunkers. In 1990 werd de Y8122 voor het laatst gebruikt als afgifte vaartuig o.a. ten behoeve van H.M. ''Poolster".

 

 


 

De stoomgenerator (1)

Voor de Y 8122 zochten wij naar een generator bestemd voor de stroomvoorziening van de ketelbrander en de verlichting.

 

Wij zijn diverse scheepssloperijen afgeweest die allemaal met
hetzelfde antwoord kwamen, jullie zijn twintig jaar te laat.

 

Via via kwamen wij terecht bij dhr. de Ridder in Soest, tussen diverse Kromhout motoren en verschrikkelijk veel motoronderdelen, stond een hele mooie kleine stoomgenerator precies wat wij zochten voor de Y8122.

 

Dhr. de Ridder (een echte stoomfanaat) vertelde wel, dat de stoomgenerator alleen gekocht kon worden, als wij konden aantonen dat hij gebruikt gaat worden waarvoor deze is ontworpen n.l. stroomdraaien in b.v. een sleepboot. Hij vertelde dit omdat het klein type generator zeer zeldzaam is, (wij weten geen tweede). De generator mocht dus niet in de handel verdwijnen, om er alleen maar
geldelijk gewin mee te behalen.

 

Op zaterdag zijn Rob, Herman en Pieter met de bus van Rob en een
grote tandemasser naar Soest vertrokken om de generator op te halen. Met een heftruck is de generator op de aanhanger geplaatst.

 

Na nog wat te hebben rondgekeken in zijn loods, zijn we op de kofñe gevraagd in z'n stacaravan. Hij vertelde dat hij het erg leuk vond om met mensen te praten met dezelfde hobby (je komt er bijna niet weg) Vervolgens zijn we weer naar huis vertrokken. Eenmaal in
de werkplaats aangekomen wilden we wel eens zien wat we gekocht hadden, met behulp van perslucht probeerden we de generator te laten draaien, draaien deed hij maar het geluid en het getik voorspelde niet veel goeds REVISIE l!!

 

Maar daarover meer in het volgende blad.

Pieter

 

 


 

Voordat dit nummer uiteindelijk ter perse is gegaan, is er heel wat
misgegaan. Ons oude computertje gaf de geest, met uiteraard alles
wat er opgeslagen was. Ik weet dat je af en toe een back up moet
maken, maar wie doet dat nou. Vervolgens heeñ Denise onze
computer weer kompleet gemaakt. Al snel begaf ook deze computer
het, daama is er nog veel misgegaan. We hebben de boel in de hoek
gesmeten en door Denise weer een computer laten samenstellen. Eén
en ander heefi twee en een halve maand geduurd. Als Denise weer
aan het knutselen gaat hebben we weer een computer compleet.


Ik werk nu in Word, het is wel even wennen. Word Perfect kende ik
van binnen en buiten (3x een 9 en een 10 op m'n examen, ja, ja, wie
had dat gedacht).


De volgende "Y" krijgt een professionele omslag met behulp van

PAUL SCHAAP van PAS PUBLICATIES.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Foto's

Hier wat foto's uit ons album.

 

 

 

 


© Stichting Y8122 1992 - heden. All Rights Reserved.